Tüfek, Mikrop
Ve Çelik Kitabı İlgili Klasik Sorular Ve Cevapları
1. Jared Diamond, Tüfek, Mikrop ve
Çelik kitabında hangi temel soruya cevap arar?
Cevap:
Diamond, dünyadaki toplumların neden eşit derecede gelişmediğini ve neden bazı
toplumların diğerleri üzerinde ekonomik, askerî ve teknolojik üstünlük
kurduğunu sorgular. Bu farkların biyolojik değil, coğrafi ve çevresel
etkenlerden kaynaklandığını savunur.
Cevap:
Tüfek: Askerî teknoloji ve
örgütlenme gücünü
Çelik: Sanayi, alet yapımı ve
teknolojik üstünlüğü
Mikrop: Bağışıklık kazanılmış
hastalıkların toplumlar üzerindeki yıkıcı etkisini temsil eder.
Bu üç unsur, Avrupalıların diğer toplumlar üzerindeki hâkimiyetinin temel
araçlarıdır.
Cevap:
Avrupalıların üstünlüğü zekâ veya genetik değil;
*Coğrafyanın tarıma elverişli olması
*Evcil hayvan çeşitliliği
*Tarım fazlası üretimi
*Hastalıklara karşı bağışıklık
*Teknolojinin kıtalar boyunca kolay
yayılması
gibi avantajlı çevresel koşullardan kaynaklanmıştır.
4. Mikrop neden işgalcilerin “en
büyük ama farkında olmadıkları silahı”dır?
Cevap:
Avrupalıların taşıdığı çiçek, kızamık gibi hastalıklara yerliler bağışık
değildi. Bu mikroplar, savaşmadan bile milyonlarca insanın ölmesine neden
olmuş, toplumların direncini kırmıştır.
Cevap:
Bu örnek, çevresel koşulların ve ekonomik tercihlerin toplumların kaderini
nasıl belirlediğini gösterir.
*Maoriler tarım yapmış, nüfus
artmış, savaşçı kültür gelişmiştir.
*Morioriler avcı-toplayıcı kalmış,
barışçıl bir yaşam sürmüştür.
Sonuçta savaş çıktığında Maoriler üstün gelmiştir.
Cevap:
Diamond’a göre Ortadoğu:
*Bereketli ama ekolojik olarak
kırılgan bir bölgedir
*Aşırı tarım ve çevre tahribatı
toprağı verimsizleştirmiştir
*Su kaynakları hızla tükenmiştir
Bu nedenle insanlar göç etmiş, bilgi ve tarım ürünleri başka coğrafyalara
yayılmıştır.
Cevap:
*Bereketli Hilal:
*Tarımın başladığı
*Hayvanların ilk evcilleştirildiği
*İlk büyük kültürlerin doğduğu
bölgedir. Buradan yayılan bitki ve hayvanlar, Mısır ve Avrupa medeniyetlerinin
temelini oluşturmuştur.
Cevap:
Doğu–batı ekseni boyunca iklim ve gün uzunlukları benzer olduğu için:
Tarım ürünleri
Hayvanlar
Teknoloji ve bilgi
daha kolay yayılmıştır. Bu durum Avrasya toplumlarına büyük avantaj
sağlamıştır.
9. Kitapta evrimcilik ve
difüzyonizm nasıl ele alınır?
Cevap:
Evrimcilik: Toplumların zamanla
çevreye uyum sağlayarak geliştiği görüşü merkezdedir.
Difüzyonizm: Kültürlerin belirli
merkezlerde doğup diğer bölgelere yayıldığı fikrine de yer verilmiştir.
Cevap:
Diamond’a göre tarihsel gelişmeleri belirleyen esas unsur coğrafi, çevresel ve
ekolojik koşullardır. Bireyler bu koşullar içinde hareket eder.
Cevap:
Dünya tarihindeki eşitsizliklerin nedeni insanların biyolojik farkları değil, coğrafyanın
sunduğu fırsatlar ve sınırlamalardır.
Cevap:
*Küresel eşitsizlikleri farklı bir
bakış açısıyla anlamayı
*Tarihi olaylara neden–sonuç
ilişkisiyle yaklaşmayı
*“Neden her yer aynı gelişmişlikte değil?” sorusuna bilimsel cevaplar bulmayı sağlar.