edat ve bağlaç nasıl ayırt edilir etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
edat ve bağlaç nasıl ayırt edilir etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

Edat ve Bağlacı Nasıl Ayırırız ?

Özet :  "İle " nin Edat Mı, Yoksa Bağlaç Mı Olduğunu Anlama; " Ancak " ın Edat Mı , Yoksa Bağlaç Mı Olduğunu Anlama, "Yalnız" ın Edat Mı , Yoksa Bağlaç Mı Olduğunu Anlama



1. Edatlar cümlede bir öge olarak görev yapabilirken bağlaçlar bir öge olmaz , ögeleri bir birine bağlar .

- Akşama doğru işten çıkmışlardı . ( zarf tümleci / dolaylı tümleç / yüklem )
- Annesini ve babasını çok özlemişti . ( "ve" bağlacı bu cümlede nesneleri bir birine bağlamıştır . )

2. Edatlar kelimeler arasında çeşitli anlam ilişkileri kurarken bağlaçlar kelime , kelime grupları ya da cümleleri birbirine bağlar .

- Bu adam tilki gibi kurnaz biriydi . ( "gibi" edatı cümleye benzetme ablamı katmıştır . )
- Kırmızı etek ve siyah kazak çok uyumlu olmuştu . ( sıfat tamlamaları "ve" bağlacı ile bağlanmıştır .

3. Edatlar cümleye sebep , amaç  karşılaştırma, benzetme vb. anlam ilgileri katarken bağlaçlarda böyle bir durum söz konusu değildir .

- Hasta olmamak için çok dikkat ediyordu . ( "için" edatı cümleye sebep anlamı katmıştır .)
- Çok hasta ama yine de işine gitti. ( " ama " edatı cümleye herhangi bir anlam katmamış yalnızca cümleleri bağlamıştır .)

4. Bazı kelimeler cümlede sadece bağlaç göreviyle kullanılabilir . Mesela "ve , ve ya , ya .... ya , hem ... hem  vb. " kelimeler yalnızca bağlaçtır .

5. " ile , ancak , yalnız " gibi kelimeler hem bağlaç hem de edat olarak kullanılabilmektedir .

6. Edatlar cümleden çıkarıldığı zaman cümlenin anlamı buzulur fakat bağlaçlar cümleden çıkarıldığı zaman anlamda daralma olur ancak tamamen bozulma olmaz .

- Onun gibisine rastlayamazsın . ( Bu cümlede "gibi" edatı çıkarılırsa cümle " onun rastlayamazsın " olur . Yani cümlenin anlamı bozulur . )
- Bağırdım ama duymadı . ( Bu cümlede "ama" bağlacı çıkarılınca cümle " bağırdım , duymadı " oluyor . Yani anlam daralsa da tamamen bozulmuyor . )

"İle " nin Edat Mı, Yoksa Bağlaç Mı Olduğunu Anlama

"İle " kelimesi hem edat hem bağlaç olabilir . Ayırt etmenin yolu ise çok basittir . "ile" yerine "ve" getirdiğimizde anlamlı olursa bağlaç , anlamsız olursa edattır .

- Kardeşlerim ile çok iyi geçinirim . ( "ile" yerine "ve" getirelim . "Kardeşlerim ve yolculuğu çok severim . " cümlenin anlamı bozuldu . Demek ki bu cümledeki "ile" kelimesi edattır . )

- Hasan ile Hüseyin çok iyi arkadaştır . ( "ile" yerine "ve" getiriyoruz . "Hasan ve Hüseyin çok iyi arkadaştır. " cümlenin anlamında bozulma olmadı . Demek ki bu cümledeki "ile" kelimesi bağlaçtır . )

" Ancak " ın Edat Mı , Yoksa Bağlaç Mı Olduğunu Anlama

"ancak " kelimesi hem edat hem de bağlaç olabilir . Ayırt etmenin yolu ise çok kolaydır . "ancak" yerine "sadece" kelimesini getirince anlamlı oluyorsa edat anlamlı olmuyorsa bağlaçtır .

- Bu kadar zor bir soruyu ancak sen çözebilirsin . ( Bu cümlede "ancak" yerine sadece getirelim . " Bu soruyu sadece sen çözebilirsin ." cümle anlamlı olduğu için "ancak " kelimesi bu cümlede edat görevindedir .

- Bu istediğini yaparım ancak sen de benim dediklerimi yapacaksın . ( Bu cümlede "ancak " yerine "sadece" getirelim . " Bu istediğini yaparım sadece sen de benim dediklerimi yapacaksın." cümlenin anlamı bozulduğu için "ancak" kelimesi bu cümlede bağlaç görevindedir .

"Yalnız" ın Edat Mı , Yoksa Bağlaç Mı Olduğunu Anlama

"Yalnız" kelimesi de hem edat hem bağlaç olarak kullanılabilen kelimelerden biridir . Edat mı bağlaç mı olduğunu anlamak için "yalnız" yerine "ama" getiririz. Anlamlı olursa bağlaç , anlamsız olursa edattır .

- Seni dinledim yalnız şimdi pişmanım . ( "yalnız" yerine "ancak" getirelim . " Seni dinledim ancak şimdi pişmanım ." cümlenin anlamı bozulmadığı için bağlaçtır .)
- Ben yalnız kendime güvenirim . ( "yalnız" yerine "ama " getirelim . "Ben ama kendime güvenirim . " cümlenin anlamı bozulduğu için edattır . )

Sorular

1.Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "'ile'' sözcüğü bağlaç görevinde kullanılmıştır?

a.Tüm iyi niyetim ile söylüyorum bunları .

b.Araba ile uzun yollara gitmeyi severim .

c.Teknik direktör ile oyuncu tartıştı .

d.Bir hışım ile yanımızdan geçti .


2.Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ''ancak'' sözcüğü edat görevinde kullanılmıştır?

a.Bu sorunu  ancak o çözebilir .

b.Selam verdim ancak beni tanımadı .

c.Sesini duydum ancak yüzünü göremedim .

d.Kek yaparım ancak beğenmezseniz üzülürüm .


3. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde " yalnız " kelimesi farklı bir görevde kullanılmıştır ?

a. Beni izle yalnız bas diyene kadar bekle .
b. Onunla konuşurum yalnız samimi olamam .
c. Tanıdı yalnız tanımamazlıktan geldi .
d . Beni yalnız o anlayabilir .

Cevaplar : 1- c 2-a 3-d

Edatlar Konu Anlatımı 
bb