Yılanı
Öldürseler Kitabı- Empati Kurmaya Yönelik Sorular Ve Cevapları
1. Hasan'ın yerinde olsaydınız, babanızın öldürüldüğünü öğrendiğinizde neler hissederdiniz?
Cevap: Büyük bir üzüntü ve boşluk hissederdim. Babamı kaybetmenin acısını yaşarken çevremdeki insanların annemi suçlaması beni daha da zor durumda bırakırdı. Böyle bir zamanda ailemin ve yakınlarımın bana destek olmasını isterdim.
2. Esme'nin yerinde olsaydınız, sevmediğiniz bir insan tarafından zorla kaçırıldığınızda nasıl hissederdiniz?
Cevap: Kendimi çaresiz, korkmuş ve özgürlüğüm elimden alınmış gibi hissederdim. İstemediğim bir hayatı yaşamaya zorlanmak beni derinden yaralardı. İnsanların benim de duygularım ve seçimlerim olduğunu anlamalarını isterdim.
3. Hasan'ın yerinde olsaydınız, bütün köy annenizin babanızın ölümünden sorumlu olduğunu söyleseydi kime inanırdınız?
Cevap: Herkesin aynı şeyi söylemesine rağmen hemen karar vermezdim. Annemle konuşur, olayın gerçeklerini öğrenmeye çalışırdım. Çünkü insanların söyledikleri her zaman doğru olmayabilir. Annemin de kendisini savunma ve anlatma hakkı olduğunu düşünürdüm.
4. Büyükana'nın yerinde olsaydınız, oğlunuzun öldürülmesinden sonra nasıl davranırdınız?
Cevap: Oğlumu kaybettiğim için büyük bir acı yaşardım. Ancak bu acıyı torunuma ve gelinime yöneltmezdim. Hasan'ın çocuk olduğunu ve annesine zarar vermesinin onu daha büyük bir acıya sürükleyeceğini bilirdim. Öncelikle ailemin dağılmasını önlemeye çalışırdım.
5. Hasan'ın yerinde olsaydınız, amcalarınız size silah verdiğinde nasıl davranırdınız?
Cevap: Silahı kullanmayı kabul etmezdim. Çünkü silahın sorunları çözmek yerine daha büyük acılara neden olabileceğini düşünürdüm. Bir çocuk olarak böyle ağır sorumluluklar üstlenmemem gerektiğini fark eder, güvendiğim bir yetişkinden yardım isterdim.
6. Esme'nin yerinde olsaydınız, köy halkının sizi sürekli suçlaması karşısında ne yapardınız?
Cevap: Kendimi çok yalnız ve haksızlığa uğramış hissederdim. İnsanların beni dinlemeden yargılaması beni üzerdi. Buna rağmen gerçekleri anlatmaya çalışır ve oğlumun bu baskılardan uzak, güvenli bir ortamda büyümesi için mücadele ederdim.
7. Abbas'ın yerinde olsaydınız, sevdiğiniz kadın zorla başka biriyle evlendirildiğinde nasıl davranırdınız?
Cevap: Büyük bir üzüntü yaşardım. Ancak Esme'nin kendi kararlarını verebilen bir insan olduğunu bilirdim. Onun güvenliğini ve mutluluğunu önemser, kendi duygularımı onun özgürlüğünün önüne koymazdım.
8. Hasan'ın yerinde olsaydınız, köydeki insanların sürekli anneniz hakkında kötü konuştuğunu duyduğunuzda nasıl hissederdiniz?
Cevap: Kendimi iki taraf arasında sıkışmış hissederdim. Bir tarafta anneme duyduğum sevgi, diğer tarafta çevremdeki insanların sözleri olurdu. Bu durum zihnimi karıştırır ve kendimi yalnız hissetmeme neden olurdu. Böyle zamanlarda birinin beni dinlemesine ve doğruyu bulmama yardımcı olmasına ihtiyaç duyardım.
9. Esme'nin yerinde olsaydınız, oğlunuzun size karşı değişmeye başladığını fark ettiğinizde ne yapardınız?
Cevap: Hasan'ın davranışlarının neden değiştiğini anlamaya çalışırdım. Onunla konuşur, kendisini güvende hissetmesini sağlardım. Çevresindeki insanların sözlerinden nasıl etkilendiğini öğrenerek onu bu baskılardan uzaklaştırmak için çaba gösterirdim.
10. Hasan'ın yerinde olsaydınız, babanızın hayvanların kılığına girerek geri döndüğüne dair söylentileri duyduğunuzda ne düşünürdünüz?
Cevap: Öncelikle korkardım ve kafam karışırdı. Babamı kaybetmenin acısı nedeniyle bu söylentilere inanmakta zorlanabilirdim. Ancak bunların gerçekten yaşanıp yaşanmadığını sorgular, korkularımın beni yanlış kararlar vermeye sürüklemesine izin vermemeye çalışırdım.
11. Köy halkından biri olsaydınız, Hasan'ın annesini öldürmesi gerektiğinin sürekli söylendiğini duyduğunuzda nasıl tepki verirdiniz?
Cevap: Bu düşünceye kesinlikle karşı çıkardım. Hasan'ın henüz çocuk olduğunu ve yetişkinlerin ona böyle ağır bir sorumluluk yüklememesi gerektiğini söylerdim. Bir çocuğun başka bir insana zarar vermeye yönlendirilmesinin büyük bir haksızlık olduğunu düşünürdüm.
12. Halil'in yerinde olsaydınız, Esme'nin sizi sevmediğini bildiğiniz hâlde onunla birlikte olmak ister miydiniz?
Cevap: Hayır, istemezdim. Çünkü sevginin zorla elde edilemeyeceğini düşünürdüm. Bir insanı gerçekten sevmek, onun kararlarına ve özgürlüğüne saygı göstermeyi gerektirir. Karşılık görmediğim bir sevgiyi zorla kabul ettirmeye çalışmazdım.
13. Hasan'ın yerinde olsaydınız, babanızın ölümünden sonra annenizin de sürekli şiddete maruz kaldığını gördüğünüzde ne hissederdiniz?
Cevap: Hem annem için üzülür hem de yaşananları anlamakta zorlanırdım. Annemin acı çekmesini istemezdim. Onu korumak ve yaşadığımız haksızlıkların sona ermesini isterdim. Böyle bir ortamda bir çocuğun psikolojik olarak ne kadar yıpranabileceğini düşünürdüm.
14. Esme'nin yerinde olsaydınız, oğlunuzun size karşı silah doğrulttuğunu gördüğünüzde aklınızdan neler geçerdi?
Cevap: Büyük bir korku ve şaşkınlık yaşardım. Ancak Hasan'ın da çevresindeki insanların etkisi altında kalan bir çocuk olduğunu düşünürdüm. Onun bana zarar vermek istemesinden çok, bu noktaya nasıl getirildiğine üzülürdüm. Oğlumun sevgisini ve güvenini kaybetmek benim için çok ağır olurdu.
15. Hasan'ın yerinde olsaydınız, annenizi öldürdükten sonra yaptığınızın sonuçlarını fark ettiğinizde neler hissederdiniz?
Cevap: Çok büyük bir pişmanlık ve üzüntü yaşardım. Annemi kaybetmenin acısının yanında yaptığım davranışın geri dönüşü olmadığını anlardım. Keşke çevremdeki insanların sözlerine kapılmadan önce annemi dinleseydim diye düşünürdüm.
16. Büyükana'nın yerinde olsaydınız, torununuz Hasan'ın çocukluğunun başkalarının baskısı altında geçtiğini fark ettiğinizde ne yapardınız?
Cevap: Öncelikle ona yaşatılan baskıların yanlış olduğunu kabul ederdim. Hasan'ın çocukluğunu yaşayabilmesi, eğitimine devam etmesi ve psikolojik destek alması için çaba gösterirdim. Oğlumun intikamını almak yerine torunumun geleceğini düşünürdüm.
17. Hasan'ın yerinde olsaydınız, annenizle babanız arasında yaşanan olayların sorumluluğunun size yüklenmesine nasıl karşılık verirdiniz?
Cevap: Bunun benim sorumluluğum olmadığını bilmek isterdim. Çünkü yetişkinlerin yaşadığı sorunları çözmek bir çocuğun görevi değildir. Benim görevimin çocukluğumu yaşamak, eğitim almak ve güvende olmak olduğunu düşünürdüm.
18. Abbas'ın yerinde olsaydınız, Esme'nin yıllarca baskı altında yaşadığını öğrendiğinizde ona nasıl destek olurdunuz?
Cevap: Öncelikle onu dinler ve yaşadığı acıları anlamaya çalışırdım. Kendi isteklerimi ön plana çıkarmadan onun güvenliğini ve mutluluğunu önemserdim. Esme'nin kendi hayatıyla ilgili kararları kendisinin vermesi gerektiğine inanırdım.
19. Köy halkından biri olsaydınız, kan davasının küçük bir çocuğun hayatını değiştirdiğini gördüğünüzde hangi davranışınızı sorgulardınız?
Cevap: Sessiz kalarak bu olaylara katkıda bulunup bulunmadığımı sorgulardım. İnsanların yanlış gelenekleri sürdürmek uğruna bir çocuğun hayatını mahvetmesinin kabul edilemez olduğunu düşünürdüm. Haksızlık karşısında susmak yerine Hasan'ı korumak için çaba gösterirdim.
20. Hasan'ın yerinde olsaydınız, annenizle babanız arasında seçim yapmanız gerektiği söylendiğinde nasıl davranırdınız?
Cevap: Böyle bir seçim yapmak zorunda olmadığımı düşünürdüm. Çünkü hem annemi hem babamı sevebilirdim. Bir çocuğun anne ve babası arasındaki anlaşmazlığın tarafı olmaya zorlanması doğru değildir. Ben yalnızca huzurlu ve güvenli bir aile ortamında yaşamak isterdim.
Daha derin düşünmeyi gerektiren özgün empati soruları
21. Sizce Hasan gerçekten annesini öldürmek istediği için mi böyle davrandı, yoksa çevresindeki insanların düşünceleri zamanla kendi düşüncesi hâline mi geldi? Hasan'ın yerinde olsaydınız bu baskılardan nasıl kurtulurdunuz?
Cevap: Bence Hasan'ın davranışlarında çevresindeki insanların etkisi çok büyüktür. Henüz dokuz yaşında olduğu için yetişkinlerin söylediklerini sorgulamakta zorlanmıştır. Sürekli aynı suçlamaları duyması, onun düşüncelerini ve duygularını olumsuz etkilemiştir. Ben Hasan'ın yerinde olsaydım kendimi güvende hissettiğim bir yetişkinden yardım ister ve annemi dinlemeden karar vermezdim.
22. Esme'nin güzelliği nedeniyle kimsenin ona zarar verememesi, ancak aynı zamanda sürekli suçlanması hakkında ne düşünüyorsunuz? Esme'nin yerinde olsaydınız neler hissederdiniz?
Cevap: İnsanların Esme'yi yalnızca güzelliği üzerinden değerlendirmesini yanlış bulurdum. Çünkü bir insanın dış görünüşü onun karakterini veya suçlu olup olmadığını belirlemez. Esme'nin yerinde olsaydım anlaşılmadığım ve yalnızca görünüşümle değerlendirildiğim için kendimi çok üzgün hissederdim.
23. Sizce köy halkının Hasan üzerindeki baskısı, onun geleceğini nasıl değiştirmiştir? Köylülerden biri olsaydınız bu sonucu önlemek için ne yapardınız?
Cevap: Köy halkının baskısı Hasan'ın çocukluğunu elinden almış, düşüncelerini ve psikolojisini olumsuz etkilemiştir. Onun sağlıklı bir birey olarak büyümesini zorlaştırmıştır. Köylülerden biri olsaydım Hasan'ı annesine karşı kışkırtmak yerine korur, ona sevgi ve güven ortamı sağlamaya çalışırdım.
24. Halil'in annesinin yerinde olsaydınız, oğlunuzun Esme'yi zorla kaçırdığını öğrendiğinizde nasıl davranırdınız?
Cevap: Oğlumun yaptığı davranışın yanlış olduğunu açıkça söylerdim. Onu savunmak yerine Esme'nin yaşadığı haksızlığı anlamasını sağlardım. Sevginin zor kullanarak elde edilemeyeceğini öğretmeye çalışırdım.
25. Hasan'ın çocukluğunu elinden alan en önemli şeyin ne olduğunu düşünüyorsunuz? Siz onun yerinde olsaydınız nasıl bir çocukluk yaşamak isterdiniz?
Cevap: Hasan'ın çocukluğunu elinden alan en önemli şey, çevresindeki yetişkinlerin baskısı ve ona yükledikleri intikam sorumluluğudur. Ben onun yerinde olsaydım oyun oynayabildiğim, korkmadan büyüyebildiğim, sevildiğimi hissettiğim ve sorunlarımı özgürce anlatabildiğim bir çocukluk yaşamak isterdim.
26. Sizce bir gelenek, insanların hayatına zarar vermeye başladığında yine de sürdürülmeli midir? Böyle bir geleneğin içinde yaşayan biri olsaydınız ne yapardınız?
Cevap: Hayır, insanların hayatına ve özgürlüğüne zarar veren gelenekler sorgulanmalıdır. Bir geleneğin uzun yıllardır uygulanıyor olması onun doğru olduğu anlamına gelmez. Ben de böyle bir toplumda yaşasaydım yanlış bulduğum uygulamalara karşı çıkar ve değişim için mücadele ederdim.
27. Sizce Hasan'ın yaşadıklarından kimler sorumludur? Olayları yaşayan bir çocuk olarak Hasan'ın hangi hakları korunmalıydı?
Cevap: Hasan'ı annesine karşı kışkırtan, ona silah veren ve intikam düşüncesini aşılayan yetişkinler büyük sorumluluk taşır. Hasan'ın yaşama, eğitim, güvenlik, sevgi ve sağlıklı bir çocukluk geçirme hakları korunmalıydı. Bir çocuğa yetişkinlerin sorunlarını çözme görevi yüklenmemelidir.
28. Bu kitabın sonunda Esme'nin yerinde olsaydınız, toplumun size yaptığı haksızlıklar karşısında insanlara ne söylemek isterdiniz?
Cevap: İnsanların beni dinlemeden yargılamamalarını isterdim. Bir insanın güzelliğine, geçmişine veya hakkında çıkarılan söylentilere göre karar verilmemesi gerektiğini anlatırdım. Her insanın özgürce yaşama ve kendi hayatına karar verme hakkı olduğunu söylerdim.
29. Sizce Hasan'ın yaşadığı olaylardan sonra toplumun değişmesi için öncelikle hangi düşüncenin ortadan kalkması gerekir?
Cevap: İntikamın bir hak veya görev olduğu düşüncesinin ortadan kalkması gerekir. Çünkü intikam yeni acılar doğurur ve özellikle çocukları olumsuz etkiler. İnsanların sorunlarını şiddetle değil, adaletle ve anlayışla çözmesi gerektiğine inanıyorum.
30. Bu kitabı okuduktan sonra kendi hayatınızda hangi davranışınızı değiştirmek isterdiniz?
Cevap: İnsanları dinlemeden yargılamamaya daha fazla dikkat ederdim. Çevremde haksızlığa uğrayan birini gördüğümde sessiz kalmamaya çalışırdım. Özellikle çocukların duygularını ve düşüncelerini önemser, onların yetişkinlerin sorunları nedeniyle zarar görmemesi için daha duyarlı davranırdım.
31. Hasan'ın hikâyesini yaşayan bir çocukla karşılaşsaydınız ona ne söylemek isterdiniz?
Cevap: Ona yaşananların sorumlusu olmadığını, anne ve babası arasında seçim yapmak zorunda bulunmadığını söylerdim. Başkalarının öfkesi ve intikam duygusu nedeniyle kendi hayatını mahvetmemesi gerektiğini anlatırdım. Onu dinler, yalnız olmadığını hissettirir ve güvenli bir yetişkinden yardım almasını sağlardım.