İletişim Formu

Yapısına Göre Fiiller-2

  1. Birleşik Fiiller :
Birleşik fiiller çeşitli şekillerde oluşur.
A )  Kurallı Birleşik Fiiller :
  1. I) Yeterlik Fiili (ebil-):
Fiil kök ya da gövdesine getirilen -ebil-/ -abil- yardımcı fiili ile yapılır ve "yapılan işe gücü yetmek" anlamı katar. Yeterlik fiili birleşik yazılır.
Örnekler :
  • Gördüklerimi anlatabil
  • Yeni aldığı bulaşık makinesini çalıştırabilmiş.
  • Bu soruları çözebil
Not : Yeterlik fiilinin olumsuz çekiminde yalnızca -e/-a  yazılır bil- düşer.
Örnekler :
  • Gel-e-bil-dim --> gel-e-me-di-m
  • Anlat-a-bil-miş --> anlat-a-ma-mış
  1. II) Tezlik Fiili (-ıver-/iver-) :
Fiil kök ya da gövdesine -ıver-/iver- yardımcı fiilleri getirilerek yapılır ve "işin çabuk bitirileceği" anlamını verir.
Örnekler :
  • Akşam bize geliver.
  • Anlamadığım yerleri soruver
  • Bodrumdaki odunları kırıver.
III) Sürerlik Fiili (-ekal- / -edur- / -egel-) :
Fiil kök ya da gövdesine -ekal/ -edur/ -egel yardımcı fiilleri getirilerek yapılır ve "işin devam etmekte olduğu" anlamını verir.
Örnekler :
  • Karşımdakine bakakaldım.
  • Sen gidedur ben geliyorum.
  • Bu olaylar yıllardır süregeliyor.
  1. Yaklaşma Fiili (-eyaz- ) :
Fiil kök ya da gövdesine getirilen -eyaz- fiili ile yapılır ve "olayın henüz gerçekleşmediği ama gerçekleşmeye yaklaştığı" anlamını verir.
Örnekler :
  • Birden bire düşeyazdım.
  • Söylediklerini ağzımdan kaçırayazdım.
  • Korkumdan öleyazdım.
B ) Yardımcı Fiille Yapılan Birleşik Fiiller :
İsim kökenli kelimelere etmek, olmak, kılmak, eylemek, buyurmak fiilleri eklenerek yapılan birleşik fiillere denir.
Örnekler :
  • Öğretmen eve telefon etmişti.
  • Annem soğukta durduğu için hasta oldu.
  • Evde herkes namaz kılıyordu.
  • Padişah halka ferman buyurdu.
  • Padişah saraydakilere ferman eyledi.
Not : Yardımcı fiille yapılan birleşik fiillerde ses olayı olursa birleşik, ses olayı olmazsa ayrı yazılır.
Örnekler :
  • Şükür etmek ---> Şükretmek
  • Telefon etmek
  • His etmek ---> Hissetmek
C ) Deyim Halinde Birleşik Fiiller :
Deyimler cümlede yüklem olurken ayrı yazılmasına rağmen birleşik fiil sayılır.
Örnekler :
  • İlk dönem işlenen konulara göz gezdirdim.
  • Çocuğun davranışları kafamı kızdırdı.
Teklif edilen iş gözümü korkuttu.

Yorum Gönder

Yorumlarınızı yorumlama biçimini 'Anonim' seçerek isim, mail, adresi vb. yazmak ile uğraşmadan kolayca yayınlayabilirsiniz. Küçük bir teşekkürün bile bizim için çok önemli ve değerli olduğunu unutmayın.